Gıybet Nedir?

Gıybet, bir kişinin arkasından onun hoşlanmayacağı bir şeyi söylemek anlamına gelir. İslam’da gıybet büyük günahlardan biri olarak kabul edilmiştir.

Peygamber Efendimiz Muhammed (s.a.v.) gıybeti şöyle açıklamıştır:

“Kardeşini hoşlanmayacağı şekilde anmandır.”
(Müslim, Birr 70)

Sahabeler şöyle sormuştur:

“Eğer söylediğimiz şey onda varsa?”

Peygamber Efendimiz Muhammed (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Eğer söylediğin onda varsa gıybet etmiş olursun, yoksa iftira etmiş olursun.”
(Müslim, Birr 70)

Kur’ân’da Gıybet

Kur’ân-ı Kerim’de gıybet çok ağır bir benzetmeyle anlatılmıştır.

Allah Azze ve Celle şöyle buyurur:

“Sizden biri ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı?”
(Hucurât Suresi 12)

Bu ayet gıybetin ne kadar ağır bir günah olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Gıybet Neden Bu Kadar Büyük Bir Günahtır?

İslam alimlerine göre gıybetin ağır görülmesinin birkaç sebebi vardır:

• insanların onurunu zedeler
• toplumda fitne çıkarır
• kul hakkına sebep olabilir
• kalplerde kin ve düşmanlık oluşturur

Bu nedenle Müslümanların dillerini korumaları özellikle tavsiye edilmiştir.

Gıybetten Nasıl Kurtulunur?

Gıybetten kurtulmak isteyen bir Müslüman bazı önemli adımlar atmalıdır.

Dilini korumaya çalışmak

Peygamber Efendimiz Muhammed (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Kim bana iki çenesi arasındaki ve iki bacağı arasındaki şeyi koruyacağına söz verirse, ben de ona cenneti garanti ederim.”
(Buhârî, Rikak 23)

Bu hadis dilin kontrol edilmesinin önemini göstermektedir.

Ortamı değiştirmek

Gıybet yapılan ortamlardan uzaklaşmak en etkili yöntemlerden biridir.

Kur’ân’da Allah Azze ve Celle şöyle buyurur:

“Onlar boş söz işittiklerinde ondan yüz çevirirler.”
(Kasas Suresi 55)

İnsanların kusurlarını araştırmamak

İslam’da başkalarının kusurlarını araştırmak doğru görülmemiştir.

Kur’ân’da şöyle buyurulur:

“Birbirinizin kusurlarını araştırmayın.”
(Hucurât Suresi 12)

Kendi hatalarını düşünmek

İslam alimleri, insanın başkalarının hataları yerine kendi hatalarını düşünmesini tavsiye etmiştir.

Bu davranış insanı gıybetten uzaklaştırır.

Gıybet Yapıldıysa Ne Yapılmalı?

Eğer bir kişi gıybet etmişse İslam alimleri şu adımları tavsiye eder:

1. Samimi şekilde tövbe etmek
2. Bir daha aynı hatayı yapmamaya niyet etmek
3. Mümkünse hak sahibinden helallik istemek
4. O kişi hakkında hayırla konuşmak

Gıybet İslam’da büyük günahlardan biri olarak kabul edilmiştir. Kur’ân ve hadislerde Müslümanların dillerini korumaları ve insanların onuruna zarar verecek sözlerden uzak durmaları öğütlenmiştir.

Bu nedenle Müslümanların:

• başkalarının kusurlarını araştırmaktan
• dedikodu yapmaktan
• insanların arkasından konuşmaktan

sakınmaları tavsiye edilmiştir.

Gıybet çoğu zaman kul hakkına sebep olan davranışlardan biridir. Bu nedenle Müslümanların kul hakkından sakınmaları büyük önem taşır.

Kaynaklar

• Kur’ân-ı Kerim
• Sahih-i Buhârî
• Sahih-i Müslim
• Tirmizî, Sünen
• İmam Nevevî – Riyâzü’s-Sâlihîn
• İmam Gazâlî – İhyâ-u Ulûmi’d-Din

Sık Sorulan Sorular

Gıybet nedir?

Gıybet, bir kişinin arkasından onun hoşlanmayacağı bir şeyi söylemektir.

Gıybet büyük günah mı?

Kur’ân’da gıybet çok ağır bir benzetmeyle anlatılmış ve Müslümanların bundan sakınmaları emredilmiştir.

Gıybet affedilir mi?

Samimi tövbe edilmesi ve mümkünse hak sahibinden helallik alınması gerekir.

İslam Ahlâkı ile İlgili Diğer Yazılar

• İslam’da Komşu Hakkı Nedir
• İslam’da Kul Hakkı Örnekleri
• İslam’da Kalp Kırmanın Hükmü
• İslam’da Affetmenin Fazileti