Namaz, Hanefî mezhebine göre ibadetlerin en büyüğü ve dinin direğidir. Bu yazıda Hanefî fıkhına göre namazın şartları, rükünleri, vacipleri, sünnetleri, müstehapları, mekruhları, namazı bozan durumlar ve namazın kılınış şekli detaylı şekilde ele alınmaktadır.

1. NAMAZIN ŞARTLARI

Namazın sahih olması için namaz başlamadan önce bulunması gereken şartlardır.

1.1. Hadesten Taharet

Abdestli olmak.
Gerekirse gusül yapmak.

1.2. Necasetten Taharet

Beden, elbise ve namaz kılınacak yerin pislikten temizlenmesi.

1.3. Setr-i Avret

Erkeklerde: Göbek ile diz kapağı arası.
Kadınlarda: Yüz ve eller hariç tüm beden. Ayakların hükmünde ihtilaf olmakla birlikte Hanefî’de avret sayılır.

1.4. İstikbal-i Kıble

Kâbe yönüne dönmek.

1.5. Vakit

Her namaz vaktinin kendi zamanında kılınması.

1.6. Niyet

Kalben niyet etmek; dil ile söylemek menduptur.

2. NAMAZIN FARZLARI (RÜKÜNLERİ)

Namazın içinde bulunması gereken olmazsa olmaz fiillerdir.

2.1. İftitah Tekbiri

“Allahuekber” diyerek namaza başlamak.

2.2. Kıyam

Farzlarda ayakta durmak.

2.3. Kıraat

Farz namazların 2 rekâtında Fatiha + zamm-ı sûre okumak.

2.4. Rükû

Belin eğilerek ellerin dizlere değecek kadar eğilmesi.

2.5. Secde

Alın, burun, eller, dizler ve ayak parmakları yere temas edecek şekilde secde.

2.6. Son Oturuş (Ka‘de-i Ahîre)

Tahiyyatı okuyacak kadar oturmak.

3. NAMAZIN VACİPLERİ

Hanefî mezhebinde vacipler terk edildiğinde namaz fasit olmaz ama sehiv secdesi gerekir.

• Fatihayı okumak
• Zamm-ı sûre okumak
• Rükû ve secdede tesbih
• Birinci oturuş (ka‘de-i ulâ)
• Tahiyyat okumak
• Selam vermek
• Tekbirleri sırayla söylemek
• Kıraatın ayakta yapılması
• Vitir namazında kunut duası

4. NAMAZIN SÜNNETLERİ

Namazın faziletini artıran güçlü sünnetlerdir.

• Sübhaneke okumak
• Eûzü-Besmele
• Kıraatte tertil
• Rükûdan doğrulunca “Semi’allâhü limen hamideh” demek
• Secdede üçten fazla tesbih
• Namazdan önce misvak kullanmak
• Safları düzeltmek
• Namaza sağ taraftan başlamak

5. NAMAZIN MÜSTEHAPLARI

Yapılması sevap olan edepler:

• Mescide sağ ayakla girmek
• Kıraat sırasında ayetler arası duraklara dikkat etmek
• İçten huşu ile namaz kılmak
• Boğaz temizleme gibi gereksiz hareketlerden kaçınmak

6. NAMAZIN ADABI

Namazı güzelleştiren edepler:

• Temiz ve düzgün elbise
• Hoş koku kullanmak
• Namaza vakit varken hazırlanmak
• Tefekkür ederek secdeyi uzatmak

7. NAMAZI BOZAN DURUMLAR

• Konuşmak
• Gülmek
• Ağlamak (dünyevi sebeple)
• Yemek – içmek
• Abdestin bozulması
• Kıbleyi bilerek terk etmek
• Üç adım aralıksız yürümek
• Namazda bir şey yutmak
• El ile çok amel
• Göğsünü kıbleden tamamen çevirmek

8. NAMAZIN KILINIŞI (HANEFİ MEZHEBİNE GÖRE)

Aşağıdaki anlatım farz bir namazın kıyaslamalı kılınışıdır.

8.1. Başlangıç

• Niyet edilir.
• Tekbir alınır, eller kulaklara kaldırılır.

8.2. Kıyam

• Sübhaneke
• Eûzü-Besmele
• Fatiha + zamm-ı sûre

8.3. Rükû

• “Subhâne rabbiyel azîm” en az 3 defa

8.4. Secde

• “Subhâne rabbiyel a‘lâ” en az 3 defa

8.5. Birinci Oturuş

• Tahiyyat

8.6. Son Oturuş

• Tahiyyat
• Salli – Barik
• Rabbena duaları (müstehap)

8.7. Selam

Sağa ve sola selam verilir.

9. NAMAZI GÜZELLEŞTİREN FAKAT TERKİ ZARAR VERMEYEN DAVRANIŞLAR

• Namaza erken gitmek
• Huşu için gözleri secde yerine odaklamak
• Cami safını sık tutmak
• Dua etmek
• Namaz sonrası tesbihat yapmak

10. SEHİV SECDESİ (UNUTMA SECDEVİ)

Hanefî mezhebinde vacip terk edilirse yapılır.

Yapılışı:

• Son oturuşta Tahiyyat okunduktan sonra selam verilmez.
• Secdeye gidilir, iki secde yapılır.
• Tekrar oturulur, Tahiyyat + Salli–Barik okunur.
• Selam verilir.

11. NAMAZI BOZAN ŞÜPHELER VE ÇÖZÜMLERİ

• Rükû yapıp yapmadığından şüphe ederse önceki rekât geçerli sayılır.
• Rekât sayısında şüphe edilirse az olan esas alınır.
• Kıraat unutulursa seyiv secdesi yapılır.