Hanbelî mezhebi namaz hükümleri bazı yönlerden diğer mezheplerle benzerlik gösterse de özellikle vaciplerin kapsamı, rükün sayısı ve kıraat hükümlerinde farklılıklar içerir. Bu yazıda Hanbelî fıkhına göre namazın bütün yönleri detaylı şekilde ele alınmıştır.

1. NAMAZIN ŞARTLARI

1.1. Hadesten Taharet

Abdestli olmak; cünüplük varsa gusletmek.

1.2. Necasetten Taharet

Elbise, vücut ve namaz mahalli temiz olmalıdır.

1.3. Setr-i Avret

Erkek: Göbek-diz arası.
Kadın: Yüz ve eller dışında tüm beden.

1.4. Kıbleye Yönelmek

1.5. Vakit

Namaz kendi vaktinde kılınmalıdır.

1.6. Niyet

Kalple yapılır, dil ile söylemek şart değildir ancak söylemek caizdir.

2. NAMAZIN RÜKÜNLERİ (FARZLARI)

Hanbelî mezhebinde namazın 14 rüknü (farzı) vardır.

2.1. Kıyam

2.2. İftitah Tekbiri

2.3. Fatiha Okumak

Hanbelî mezhebinde her rekâtta Fatiha okumak farzdır.

2.4. Rükû

2.5. Rükûdan Doğrulmak

2.6. Secde

2.7. Secdeden Doğrulmak

2.8. İki Secde Arasında Oturmak

2.9. Son Oturuş (Ka‘de-i Âhire)

2.10. Tahiyyatı Okumak

2.11. Peygambere Salavat

Hanbelî’de son oturuşta Salli-Barik okumak farzdır.

2.12. Rükünler Arasında Sükûnet

Her hareket arasında nefeslik durak.

2.13. Selam Vermek

En az “Selâmün aleyküm” demek.

2.14. Tertip

Rükünlerin sırası bozulamaz.

3. NAMAZIN VACİPLERİ (WÂCİB)

Hanbelî mezhebinde vacipler, terk edilmesi hâlinde namazın bozulmadığı fakat sehiv secdesi gerektiren fiillerdir.

• Tekbirler (iftitah hariç diğer tekbirler)
• Rükû ve secde tesbihleri
• “Semi’allâhu limen hamideh” demek
• “Rabbenâ lekel hamd” demek
• Birinci oturuş (ka‘de-i ulâ)
• Vitirde kunut
• Selamdan önce yanılma secdesi

4. NAMAZIN SÜNNETLERİ

4.1. Müekked Sünnetler

• Namaza başlarken elleri kulak hizasına kaldırmak
• Sağ elin sol el üzerine konulması
• Besmele çekmek
• Zamm-ı sûre okumak
• Tekbirleri yüksek sesle söylemek (imam için)

4.2. Gayrimüekked Sünnetler

• Secdeleri uzatmak
• Safları düzeltmek
• Namaza sağdan başlamak
• Huşu için gözleri secdeye dikmek
• Namazdan önce misvak

5. NAMAZIN ADABI

• Temiz kıyafet
• Hoş koku sürünmek
• Namaz mahallini temiz tutmak
• Dissiplinli ve sükunetli hareket etmek
• Mescide erken gitmek

6. NAMAZIN MÜSTEHAPLARI

• Nafile namazlara ağırlık vermek
• Secdede dua etmek
• Son oturuşu uzatmak
• Namaz sonrası tesbihat

7. HANBELÎ MEZHEBİNE GÖRE NAMAZIN KILINIŞI

7.1. Niyet

Kalple yapılır; dil ile söylemek sünnet değildir.

7.2. Tekbir

Eller kulak hizasına kaldırılır.

7.3. Kıyam

• Sübhaneke yerine doğrudan kıraate başlanabilir.
• Fatiha her rekâtta farzdır.
• Fatiha’dan sonra zamm-ı sûre okumak sünnettir.

7.4. Rükû

• En az bir tesbih vaciptir; üç tesbih sünnettir.

7.5. Secde

• Alın ve burun temas etmelidir.

7.6. Oturuşlar

• İlk oturuş vaciptir.
• Son oturuş farzdır.
• Tahiyyat + Salli-Barik farzdır.

7.7. Selam

Sağa selam farzdır; sola selam sünnettir.

8. NAMAZI BOZAN DURUMLAR

• Abdestin bozulması
• Bilerek konuşmak
• Kahkaha ile gülmek
• Çokça hareket etmek
• Bir şey yemek veya içmek
• Kıbleyi terk etmek
• Göğsünü kıbleden çevirmek
• Secdede alın-burun temasının kesilmesi
• Namazda bir şey yutmak

9. ŞÜPHE DURUMLARI

• Rekât sayısında tereddüt varsa az olan esas alınır.
• Rükün unutulursa, hatırlanana kadar o rükne dönülür.
• Vacip terk edilirse sehiv secdesi gerekir.

10. SEHİV SECDESİ

Hanbelî Mezhebinde Sehiv Secdesi İki Şekilde Yapılır:

A) Selamdan Önce

Vaciplerin terkinde yapılır:

• İki secde
• Oturuş
• Sonunda selam

B) Selamdan Sonra

Sünnetlerdeki hata ve vesvesede yapılır.

• Selam verilir
• İki secde yapılır
• Tekrar selam verilir