İslam Hukukunun Temel Amacı Nedir?

İslam hukukunun temel amacı yalnızca hükümler koymak değil, aynı zamanda insanların hayatını düzenlemek ve toplumsal adaleti sağlamaktır. Şafiî mezhebinin büyük alimlerinden İzzeddin bin Abdisselâm (rahimehullah) bu gerçeği eserlerinde özellikle vurgulamış ve şeriatın temelinde maslahat (insanların yararı) bulunduğunu ifade etmiştir.

Onun en önemli eserlerinden biri olan “Kavâidü’l-Ahkâm fî Mesâlih’il-Enâm”, İslam hukukunun hikmetlerini ve hükümlerin arkasındaki amaçları açıklayan en önemli çalışmalardan biri kabul edilir.

Maslahat Nedir?

Maslahat kelimesi, insanlara fayda sağlayan ve zararı engelleyen şeyleri ifade eder.

İzzeddin bin Abdisselâm’a göre şeriatın hükümleri temelde iki şeyi hedefler:

• İnsanlar için faydayı gerçekleştirmek
• İnsanları zarardan korumak

Bu nedenle İslam hukukundaki emirler ve yasaklar rastgele konulmuş hükümler değil, insan hayatını koruyan ilkelerdir.

Şeriatın Temel Amaçları

İzzeddin bin Abdisselâm’a göre şeriatın hükümleri insan hayatının temel unsurlarını korumaya yöneliktir. Bunlar:

• Din
• Can
• Akıl
• Nesil
• Mal

Bu beş temel değer İslam hukukunun merkezinde yer alır. Bu değerleri koruyan hükümler maslahat kabul edilir.

Hükümlerin Hikmeti

İzzeddin bin Abdisselâm, İslam’daki birçok ibadetin ve hukuki hükmün arkasında hikmet bulunduğunu ifade eder.

Örneğin:

Namaz

Namaz insanın Allah’a c.c. kulluğunu güçlendirir ve kalbi arındırır.

Zekât

Zekât toplumdaki ekonomik dengeyi sağlar ve fakirlerin korunmasına yardımcı olur.

Oruç

Oruç insanın nefsini terbiye eder ve sabrı öğretir.

İzzeddin bin Abdisselâm’a göre bu ibadetlerin tamamı bireysel ve toplumsal maslahatları gerçekleştirmeye yöneliktir.

İslam Hukukunda Zararı Engellemek

İzzeddin bin Abdisselâm’ın en meşhur prensiplerinden biri şudur:

“Zarar giderilir.”

Bu ilke İslam hukukunda önemli bir kaide olarak kabul edilir. Buna göre insanlara zarar veren durumların ortadan kaldırılması şeriatın temel amaçlarından biridir.

Şafiî mezhebinin büyük alimlerinden İzzeddin bin Abdisselâm, İslam hukukunun yalnızca hükümlerden oluşmadığını; aynı zamanda insan hayatını koruyan hikmetli bir sistem olduğunu ortaya koymuştur.

Onun geliştirdiği maslahat anlayışı, İslam hukukunun hem bireysel hem de toplumsal faydayı hedeflediğini açıkça göstermektedir.

Bu nedenle İzzeddin bin Abdisselâm’ın çalışmaları bugün de İslam hukukunun anlaşılmasında önemli bir referans olmaya devam etmektedir.

Kaynaklar

• İzzeddin bin Abdisselâm – Kavâidü’l-Ahkâm fî Mesâlih’il-Enâm
• İbn Hacer el-Askalânî – ed-Dürerü’l-Kâmine
• Zehebî – Siyeru A’lâmi’n-Nübelâ

Sıkça Sorulan Sorular

İzzeddin bin Abdisselâm kimdir?

Şafiî mezhebinin büyük fakihlerinden biridir ve “Sultânü’l-Ulemâ” unvanıyla tanınır.

Maslahat ne demektir?

İslam hukukunda insanların faydasını gözeten ve zararı engellemeyi amaçlayan prensipleri ifade eder.

Kavâidü’l-Ahkâm fî Mesâlih’il-Enâm ne anlatır?

Bu eser İslam hukukunun hikmetlerini ve hükümlerin arkasındaki maslahatları açıklayan önemli bir fıkıh kitabıdır.

Şeriatın temel amacı nedir?

İzzeddin bin Abdisselâm’a göre şeriatın amacı insanlara fayda sağlamak ve zararı ortadan kaldırmaktır.

İmam Eş’arî – Ehl-i Sünnet’in Denge Üstadı

Hanbelî Mezhebinin İlmî Mirası ve Fıkıh Usulündeki Özgün Metodu

İmam Mâtürîdî’nin Hayat Yolculuğu ve İlmî Şahsiyeti: Doğumu, Yetişmesi ve Mirası

Hanefî Mezhebine Göre Namaz – Şartları, Farzları, Vacipleri, Sünnetleri ve Namazı Bozan Durumlar

Dört Mezhebe Göre Namazın Hükümleri – Detaylı Karşılaştırma

İmam Ebû Mansûr el-Mâturîdî